Học tiếng Nhật,  Japan

[日記1] Ôn lại Hiragana, Katakana và vì sao bây giờ mình không sợ Kanji nữa

Vậy là đã tầm một tuần kể từ ngày mình học lại tiếng Nhật, và mình đang thực sự học. Không có cách nào tốt hơn để làm một việc ngoài thực-sự-làm-nó. Đừng dừng lại ở bước “quyết định” quá lâu, mà khi chốt rồi thì hãy nhấc tay nhấc chân lên mà làm thôi.

Lần này học lại tiếng Nhật mình coi như một project “sửa sai lỗi lầm tuổi trẻ”. Mình học lần đầu năm 2013, hồi đấy rất ngại Kanji, học dốt Kanji nhất lớp (phần đông bạn học người gốc Hoa hoặc lai Nhật học tiếng Nhật trước rồi). Nay 2021 sửa chữa lại sai lầm ngày ấy bằng cách xông thẳng vào Kanji. Ôn lại Hiragana Katakana thì học Kanji luôn. Cảm giác đến giờ là TUYỆT VỜI DÃ MAN. Tại sao lúc trước mình không thấy thế nhỉ? 😂

Tuy việc học là trải nghiệm rất cá nhân, nhất là học ngoại ngữ, do kinh nghiệm và cách tiếp cận của mỗi người là khác nhau, mình hy vọng qua hành trình của mình thì bạn cũng góp nhặt được gì đó hữu ích, giúp bạn tiết kiệm thời gian hơn hoặc là hữu duyên tìm thấy tài liệu, phương pháp phù hợp.

Việc học là trải nghiệm rất cá nhân, nhất là học ngoại ngữ, do kinh nghiệm và cách tiếp cận của mỗi người là khác nhau…


1. ÔN LẠI HIRAGANA VÀ KATAKANA:

Như mọi người biết (hoặc chưa biết) thì Hira và Kata là hai bảng chữ cái của tiếng Nhật, Hira là chữ “mềm” để ghi các từ thuần Nhật, các thành tố ngữ pháp, còn Kata thì là chữ “cứng” hay dùng để ghi các từ ngoại lai. Lần đầu học tiếng Nhật hồi trước mình đã khủng hoảng dã man vì sự cồng kềnh này chưa gặp ở bất kỳ tiếng nào mình từng mon men học thử. Tiếng Anh chỉ có ABC và tiếng Hàn có Hangeul thôi (báo chí, sách vở thì có một chút chữ Hán nhưng không phổ biến quá), thế mà đã làm mình hết hơi rồi ấy ^^”

Lần này học lại, mình quyết định khám phá nhiều tool hỗ trợ với mục đích “qua bàn” nhanh chóng, càng nhanh càng tốt (vì dù sao cũng đã từng học rồi), và phải nắm chắc chắn để có phương tiện đặng còn học Kanji, chứ không thì chẳng biết ghi âm bằng gì.

App đầu tiên mình dùng là app Kohi, cụ thể là chức năng kiểm tra kiến thức theo từng mục hoặc bài. Bạn nào chưa học bao giờ thì học từ đầu, còn ai láng máng nhớ nhớ một tí, học được một xíu như mình thì có thể bấm nút “Qua bài” để test xem bạn còn nhớ bao nhiêu nhé. Qua nhiều rồi thì ôn lại nhanh, còn sai nhiều quá thì nên học lại từ đầu.

Nút Qua bài ở dưới cùng để test nhanh ^^

Thấy bảng chữ cái là cái đơn giản nhất mà mình nhớ nhớ quên quên, thủng lỗ chỗ vì đã quá lâu không đụng đến, mình quyết định dành thời gian “cày” lại cho ấm. Mình xem các video giảng lại về bảng chữ cái trên Youtube và các web, trong đấy hay nhất theo mình là chùm video của thầy Dũng Mori. Kiểu hài hước dã man, và trong lớp học qua video này có cả các bạn học viên khác nên vui và sinh động. Có phần mình xem kỹ mà có phần mình nghe là chính. Mình tập viết theo hướng dẫn của thày: 2/3 trang vở để tập viết chữ cái, 1/3 trang còn lại để ghi các từ ví dụ có chữ cái đó. Cách này rất gây hứng thú học hành vì nó giúp mình biết học những cái chữ này để làm gì ^^”

Ghi vở theo cách của thầy Dũng Mori 😀

Trang của trung tâm Dũng Mori cũng có hướng dẫn chi tiết cách cài bộ gõ tiếng Nhật trên máy tính và điện thoại. Các bạn nên cài sớm nhé vì đó là vũ khí để chúng ta tận dụng rất nhiều app trên máy sau này.

Sau khi đã “hồi sinh” được Hiragana và Katakana từ mảnh đất hư vô trở về, thì mình xắn tay lên học Kanji. Mình thấy lời khuyên của cô Thanh (cũng trung tâm Dũng Mori) là vô cùng đúng đắn: Đừng vì ngại mà để sau mới học Kanji, hãy cứ học sớm ngay khi nắm được Hira và Kata rồi vì con đường học tiếng Nhật sẽ luôn gắn bó với Kanji. Các bạn xem thêm video của cô Thanh giới thiệu bộ thủ và các chữ Hán cơ bản để lấy thêm động lực nhé.


2. HỌC KANJI VỚI RẤT NHIỀU NIỀM VUI ^^

Hồi 2013 khi học Kanji thì mình học theo cô giáo và sách Minna no Nihonggo – giáo trình gối đầu của vô vàn thế hệ học viên học tiếng Nhật. Lần này do học lại nên mình hơi sốt ruột không muốn 100% đi theo sách nữa vì hơi chán. Mình tìm danh sách các từ Kanji cơ bản cho JLPT N5 và học theo list này, vì 2 lý do chính: 1 là học xong mình cũng muốn thi, thì bám theo danh sách các từ thể nào cũng có trong đề thi là cách thiết thực nhất; 2 là N5 là cấp độ “baby mini” nhất nên các từ buộc phải biết để thi N5 cũng chính là các từ phổ biến, thường dùng nhất trong tiếng Nhật rồi.

N5 là cấp độ “baby mini” nhất nên các từ buộc phải biết để thi N5 cũng chính là các từ phổ biến, thường dùng nhất trong tiếng Nhật!

Có hai danh sách mình thấy soạn ra gọn gàng đẹp mắt nhất và không khác nhau lắm, là ở trang Tiếng Nhật Cú Mèo Saromalang trang Bikae.

Mình chép lại danh sách này vào vở của mình, theo format cột của list bên Saromalang: Chữ Hán, âm On (âm Hán), âm Kun (âm Nhật), âm Việt, và ý nghĩa. Theo danh sách thì có 120 từ, mình viết hết khoảng 8,5 trang sổ như thế này. Mình chỉ viết phần sổ bên phải để bên trái có chỗ tập viết hoặc ghi câu ví dụ sau.

Quá trình viết 8,5 trang này tương đối lâu la vì mình vừa viết vừa gợi nhớ lại… tiếng Trung. Mình đã học tiếng Trung giản thể (Mandarin) trong tầm 2 năm (thời gian học tập trung là hơn 1 năm) và đã suýt đậu HSK 4, nên thật ra chữ Hán với mình không phải quá xa lạ. Điều khác biệt là khi ấy học tiếng Trung hay tiếng Nhật, mình đặt nặng vấn đề phải nhớ cách viết và viết nét đúng thứ tự, nên chừng nào chưa viết đúng là thấy rất bứt rứt và tâm lý không thoải mái. Bây giờ quay lại với tiếng Nhật và Kanji trong tiếng Nhật, mình đổi lại ưu tiên số 1 không phải là viết, mà là đọc, tức là nhận diện mặt chữ đã. Còn phần viết mình dự định một phần trăm tương đối là gõ trên máy tính, điện thoại, nên không buộc phải nhớ từng nét từng nét chữ.

Tóm lại, ưu tiên của mình khi học Kanji bây giờ là: Nhận diện mặt chữ => Phán đoán ý nghĩa (dựa vào từ tương tự trong tiếng Trung nếu đã biết) => Học cách phát âm (âm On, âm Kun) => Học từ có chứa Kanji đó (vẫn là nguyên bộ) => Cuối cùng mới là học cách viết tay. Nó ngược hoàn toàn so với trình tự khi mình học chữ Hán trong tiếng Trung trước kia ^^

Viết hết xong danh sách 120 từ Kanji quan trọng nhất – vì ai cũng phải biết – này, là coi như đã học được một lượt. cơ bắp cũng có ký ức nên việc viết tay vẫn luôn rất cần thiết để tay quen với chữ, và khi tay viết thì toàn cơ thể mình cũng học. Không thể mèo lười bưng hết lên máy tính điện thoại được hihi.

Lượt thứ 2, mình điền vào cột âm On, âm Kun và đọc to lên. Mục đích là để não tiếp tục sinh ra các đường dây liên kết giữa các mảnh thông tin rời rạc với nhau, để hình thành các trí nhớ có logic. Kiểu có công mài sắt có ngày nên… dao ý ^^

Đến lượt thứ 3 đi lại 8,5 trang Kanji cơ bản này, mình điền thêm một cột của mình mà list gốc ở Saromalang hay Bikae không có, đó là ghi thêm Hangeul – chữ Hàn tương ứng của mỗi từ. Tiếng Hàn cũng như tiếng Việt và tiếng Nhật, có rất nhiều từ gốc Hán. Bên mình có từ Hán-Việt thì họ cũng có Hán-Hàn (Sino Korean) là vậy. Mình đã mất nhiều năm vật vã với tiếng Hàn rồi nên muốn tận dụng vốn tiếng Hàn triệt để, không chỉ dùng tiếng Hàn để học tiếp tiếng Hàn mà phải dùng được tiếng Hàn để mở mang kiến thức tiếng Nhật nữa.

Do đó ở đây mình ôn lại cả tiếng Hàn và “make the sense out of tiếng Nhật” bằng cách tìm từ tiếng Hàn dùng để ghi âm cho chữ Hán đó, dùng màu đỏ cho máu ^^. Ví dụ: 車 là cái xe, âm Hán Việt là xa, âm On tiếng Nhật là しゃ, còn âm tiếng Hàn là “ja” 자. Do đó ta mới có từ xe hơi trong tiếng Hàn là 자동자 (jadongja) còn trong tiếng Nhật là じどうしゃ (jidousha) đều là “tự động xa” cả. Còn từ thuần Nhật để chỉ cái xe là くるま (kuroma).

Cùng trong ảnh này có từ 手 là bàn tay, âm Hán Việt là thủ, âm On tiếng Nhật là しゅ, Hán Hàn là 수 “soo”. Ta có tuyển thủ / 선수 /… trong 3 chấm này là từ gì tiếng Nhật là mảnh ghép còn thiếu phải đi tìm ^^ (mình tra nhanh thì là 選手, vậy là đã biết được 1/2 của từ này 😂).

Tương tự, các ngày trong tuần trong tiếng Nhật và tiếng Hàn đều dùng tên các hành tinh để đặt. Học như thế này thì nhanh hơn là lần mò từng từ một nè ^^

  • Thứ Hai: 월요일 – 月曜日 – Nguyệt – Moon – Monday
  • Thứ Ba: 화요일 – 火曜日 – Hỏa – Mars (Người La Mã gọi thứ Ba là Mars hihi, không ăn gian được cho tiếng Anh ^^)
  • Thứ Tư: 수요일 – 水曜日 – Thủy – Mercury (Ngày thứ Tư đặt tên theo thần Woden tương đương với thần Mercury của người La Mã)
  • Thứ Năm: 목요일 – 木曜日 – Mộc – Jupiter (Các nước Latin đặt tên thứ Năm theo thần Jupiter, còn một số nước khác đặt theo tên thần Sấm Thor nên thành Thursday)
  • Thứ Sáu: 금요일 – 金曜日 – Kim – Venus (Người ta ghép thần Vệ Nữ của người La Mã với nữ thần Frigg của bên Giéc-manh để ra cái tên “Frige”, thành Friday)
  • Thứ Bảy: 토요일 – 土曜日 – Thổ – Saturn – Saturday
  • Chủ nhật: 일요일 – 日曜日 – Nhật – Sun – Sunday

Đọc đến đây chắc bạn hiểu vì sao mình học hành mất thời gian thế, vì mình dễ lạc trôi quá ^^” Chỉ 5s google đã mang đến rất nhiều điều mới mẻ và giúp mình hiểu câu chuyện phía sau những cái tên, thấy mọi thứ có ý nghĩa hơn. Chỉ có vấn đề là trôi đi xa quá lại phải bơi về bờ 😭😂.

Túm tắt lại đến đây là mình kết nối những kiến thức đã có ở tiếng Hàn và Trung để học Kanji trong tiếng Nhật. Trước mắt là khoảng 120 từ cơ bản của JLPT N5, và mình dự định sẽ làm tương tự với các danh sách Kanji tiếp theo. Bản thân việc viết từ, link với tiếng Hàn-Trung thật ra không quá lâu, ví dụ 8,5 trang này tốn của mình khoảng tiếng rưỡi, tuy vậy mình thấy nhẩn nha tìm từ, hiểu từ, tập viết thì cần nhiều thời gian hơn. Cũng cần revisit (thăm lại) những trang này để nhớ từ và bổ sung từ và câu ví dụ. Từ vựng sẽ là cái “chết” nếu nó không có văn cảnh (context) để sống ý, nhỉ.


3. HỌC TỪ VỰNG MÀ KHÔNG PHÂN BIỆT HIRA, KATA HAY KANJI:

Sau khi giận lưng được chút vốn rồi thì tiếp tục mở rộng thôi. Mình dùng app Mochi Mochi để học từ mới. Bạn có thể học theo list từ vựng N5, hay theo list Minna no Nihonggo N5 cũng được vì nhiều từ trùng nhau. App này hao hao Memrise ngày trước mình mê mẩn khi học tiếng Hàn vì nó giúp học từ nhanh khủng khiếp. Không cần nhồi nhét một lúc học quá nhiều, mà cứ chút một, mỗi 1 tiếng dành ra 5 phút thôi, là sau một tuần cũng được kha khá từ ấy. Mà muốn nhồi cũng không được vì Mochi Mochi chỉ cho ôn từ sau mỗi 1 tiếng, và ôn các từ cũ kha khá rồi mới được học từ mới ^^. Dục tốc bất đạt là đây.

Mochi cung cấp từ mới mà không phân biệt là Kanji hay Hiragana hay Katakana. Khi ôn bài, nếu gặp từ Hán tự thì bạn phải ghi cách phát âm của từ ấy bằng Hiragana, hoặc là được cho biết nghĩa tiếng Việt và phải chọn Hán tự chính xác. Xào qua xào lại xào tới xào lui đến khi nào từ được để ở cột “cấp 5” tức là đã nhớ lắm rồi ^^.

Mochi Mochi giao diện siêu cute, chữ to dễ nhìn 😀

App này có dùng thử, sau đó thì trả phí là 699k. Mình thấy tiền này xứng đáng cho một chiếc app vừa cute vừa lợi hại như này ^^.


4. HỌC KANJI BẰNG HÌNH ẢNH:

Mình thấy nhiều bạn mua bộ flashcard học Kanji, hoặc sử dụng sách Kanji Look and Learn, mình nghĩ đều hay cả. Công dụng chính của hình ảnh là để ta ồ à, vin được chữ Kanji ấy vào một hình ảnh thân quen để cho dễ nhớ. Mình thì dùng app JMina (Android / iOS) vì mèo lười thích cầm app hơn cầm sách.

App này cũng giới thiệu từng chữ Hán với hình ảnh minh họa thú vị, các từ mẫu chứa Kanji ấy, bấm vào từng từ thì hiện ra các câu chứa từ ấy. Cảm giác như mình đang bơi trong một con suối nhỏ, đổ ra sông, rồi đổ ra biển ấy. Khi nào lạc trôi quá thì thôi quay về 😂.

Hình dung Jmina Kanji như một check list khổng lồ để xem đã học được bao nhiêu từ rồi (huhuhu)

JMina không có AI hịn hịn như Mochi Mochi để nhận ra chữ nào mình nhớ được đến đâu, mà mình chủ động tích vào từng từ là đã nhớ hay chưa nhớ, giống như một to-learn list, cũng có cái hay riêng. App này mình mua hết 199k để bỏ quảng cáo. Còn nhiều phần khác của JMina mình đang học dần và sẽ nói tiếp trong các bài tiếp theo nhé.


5. LÀM CÁC BÀI TEST TỪ VỰNG ^^

Thay vì học mê mải để dồn hết lực cho một kỳ thi lớn như trước đây đã làm, bây giờ mình lien tục test bản thân để tìm điều còn thiếu sót để bổ sung ngay và luôn. Sau khi học xong tầm 120 từ Kanji cơ bản ở trên, mình đi vào kiểm tra luôn. Thông qua trang Bikae thì mình biết đến trang MLC Japanese với nhiều bài test Kanji vừa vặn với trình độ. Mọi người có thể làm thử bài số 1 ở đây. Làm xong là có kết quả luôn, O là đúng, X là sai nhé ^^

Chưa nói đến dạng bài “tìm từ đồng nghĩa” hay gặp khi học tiếng Anh, đây mới chỉ là “tìm từ nào là chính nó” thôi mà đã te tua rồi haha ^^”

6. TẠM KẾT

Hành trình học lại tiếng Nhật của mình đang còn rất mới (I’m taking baby steps every day!) và quá sớm để nói trước điều gì. Mình hy vọng tiếp tục giữ được lửa này, không cần to, chỉ cần bền bỉ, để tích lũy dần tiếng Nhật và đạt được ước mơ biết tiếng Nhật hồi xưa. Mình sẽ tiếp tục update các tài liệu và công cụ mình sử dụng trong các nhật ký – 日記 – 일기 học tiếng Nhật tiếp theo.

Cảm ơn mọi người đọc đến đây nhé ^^

Vân Veo @dongduky.info

VUI LÒNG KHÔNG ĐĂNG LẠI BÀI NÀY NẾU CHƯA CÓ SỰ ĐỒNG Ý CỦA TÁC GIẢ.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *